20 sierpnia 2018, 20:05
Slider
Image default
Historia

Mężnie szli w bój śladami przodków

Od czwartku (12 kwietnia) o 12 legionistów związanych z Radomyślem Wielkim przypominają Dęby Pamięci i pamiątkowa tablica. Uroczystość, która miała miejsce przy miejscowym gimnazjum, zainicjowała w radomyskiej gminie obchody setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.

W uroczystościach udział wzięli: zastępca burmistrza Stanisław Lonczak wraz z pracownikami Urzędu Miejskiego, Jan Miękoś – przewodniczący Komitetu Obchodów 100. Rocznicy Odzyskania Niepodległości i Rady Miejskiej, radni, sołtysi i członkowie Komitetu; proboszcz radomyskiej parafii ks. Jerzy Bulsa; podpułkownik Mirosław Ciesielski – Wojskowy Komendant Uzupełnień w Mielcu, nadkomisarz Jacek Juwa – Komendant Powiatowy Policji w Mielcu, komisarz Rafał Szczecina – Komendant Komisariatu Policji w Radomyślu Wielkim, Jerzy Skrzypczak – dyrektor Muzeum Regionalnego z Mielca i autor książki „Na drodze do wolności: Mielczanie w walce o niepodległość Polski 1907-1918”, Hubert Sobiczewski – Nadleśniczy Nadleśnictwa Mielec; szkolne, kombatanckie i strażackie poczty sztandarowe, uczniowie i nauczyciele.

Inauguracja jubileuszu
– Dzisiejsza uroczystość jest jedną z wielu, jakie odbędą się w naszej gminie z okazji jubileuszu setnej rocznicy odzyskania niepodległości. Dziś chcemy uhonorować legionistów z Radomyśla Wielkiego, którzy poszli walczyć o wolną Polskę. Legiony dały bowiem początek armii w odrodzonej Polsce – mówił Stanisław Lonczak, z-ca burmistrza Radomyśla Wielkiego.
W 1795 roku w wyniku trzeciego rozbioru nasz kraj zniknął z mapy świata. Kilka naszych zrywów narodowo-wyzwoleńczych, choć bohaterskich, to nie zrzuciło oków zniewolenia. Dopiero, gdy wybuchła wojna zwana przez ówczesnych wielką, pierwsza o rozmiarach światowej, pojawiła się szansa na odzyskanie niepodległości. Na początku sierpnia 1914 r. Józef Piłsudski powołał do istnienia Pierwszą Kompanię Kadrową, która rozpoczęła historyczny marsz ku wolności. 6 sierpnia wymaszerowała z krakowskich Oleandrów i w Michałowicach obaliła rosyjskie słupy graniczne.
Po zajęciu Kielc i bezskutecznej próbie przebicia się do Warszawy w celu wywołania powstania, Pierwsza Kadrowa powróciła do Krakowa, stając się zalążkiem Legionów Polskich, powołanych 16 sierpnia przez Naczelny Komitet Narodowy. Choć Legiony powstały u boku armii austro-węgierskiej, to niemniej pierwsze od 1831 r. wojsko polskie stało się faktem.
Patriotycznie wychowywana młodzież chętnie rzuciła się do tworzonych oddziałów. Choć pobór do Legionów był utrudniony, to i tak chętnych nie brakowało. W 1915 roku w jej trzech brygadach służyło ponad 16 tysięcy żołnierzy.
Ocenia się, że przez całą wojnę przez szeregi tej formacji mogło przejść około 40 tys. osób.
Z Radomyśla do Legionów
Również radomyślanie znaleźli się w szeregach Legionów Polskich. Różne wiodły ich do nich ścieżki. Najbardziej znaną przemierzył wyekwipowany pluton pod dowództwem Stefana Dąbrowskiego, który pod koniec sierpnia 1914 r. spod kapliczki Matki Boskiej na rynku w Radomyślu Wielkim wyruszył na plac zborny do Tarnowa. Był on złożony z członków radomyskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” tworzących Stała Drużynę Sokoła.
W jego skład wchodzili nie tylko mieszkańcy Radomyśla Wielkiego, ale także Rudy i Jam. Podczas uroczystości pożegnania oddziału, prezes radomyskiego Sokoła Piotr Kosturkiewicz zwrócił się do ochotników, aby „… mężnie szli w bój śladami swych przodków”, podkreślając, że „czyn ich będzie wpisany złotymi zgłoskami w kronikach miasta i Gniazda Sokolskiego Radomyśla Wielkiego”.

W odpowiedzi usłyszał słowa dowódcy plutonu: „Wszyscy ochotnicy przyrzekli spełnić przyjęty na siebie obowiązek żołnierza polskiego – bez plamy innej – jak plama krwi na mundurze”.
Część mieszkańców z obecnych terenów radomyskiej gminy do Legionów dostała się również na własną rękę, z kolei wielu zostało objętych mobilizacją do armii austriackiej.
Zapisani w kronice miasta
Z inicjatywy Komitetu Obchodów 100. Rocznicy Odzyskania Niepodległości i przy wsparciu finansowemu gminy, o 12 legionistów związanych z Radomyślem Wielkim od czwartku przypominają Dęby Pamięci i pamiątkowa tablica. Symbolicznego zasadzenia dębów dokonali dr Jerzy Skrzypczak i Jan Miękoś. Odbyło się ono przy wtórze Chóru Echo, który zaśpiewał Pierwszą Brygadę. Dęby poświęcone zostały przez ks. proboszcza Jerzego Bulsę. Następnie gimnazjaliści pod kierunkiem Bożeny Rajskiej w bardzo ujmujący sposób ukazali „wędrówkę po historii Polski” sprzed stu lat.

Radomyskimi Legionistami byli:
Franciszek Chmiel – urodzony w 1893 r. w Radomyślu. Syn Jana i Katarzyny. Działał w radomyskim „Sokole”. 27 sierpnia 1914 r. odszedł z Radomyśla wraz ze Stałą Drużyną Sokoła na plac zborny do Tarnowa. W Krakowie przydzielony najprawdopodobniej do 2.Pułku Piechoty Legionów. Pracował na kolei. Dalsze losy nieznane.
Stefan Dąbrowski urodzony w 1890 r. w Radomyślu Wielkim, syn Karoliny i Józefa. Przed wybuchem I wojny światowej był pomocnikiem kancelaryjnym i aktywnym działaczem Sokoła.

27 sierpnia 1914 r. odszedł wraz z dowodzoną przez siebie Stałą Drużyną Sokoła z Radomyśla do Tarnowa na plac zborny, a później do Krakowa. Tam skierowany został do artylerii II Brygady Legionów. Przeszedł z nią cały szlak bojowy. Wojnę ukończył w stopniu podchorążego. Dalsze losy nieznane.
Józef Faron urodzony w 1897. Ukończył dwie klasy szkoły powszechnej w Radomyślu i do 12 roku życia terminował u szewca. Działał w radomyskim „Sokole”. W sierpniu 1914 r. odszedł wraz ze Stałą Drużyną Sokoła do Tarnowa. W Krakowie wcielony do 2.Pułku Piechoty Legionów. Walczył w Karpatach m.in. pod Rafajłową, Nadworną, Sołotwiną i Mołotkowem, gdzie został ranny. Później służył w 4.Pułku Piechoty. W listopadzie 1915 r. pod Bielgowem dostał się do niewoli rosyjskiej. Uwolniony po rewolucji lutowej, wstąpił do II Korpusu Polskiego i służył w artylerii polowej.

Po połączeniu się II Korpusu z II Brygadą Hallera, która pod Rarańczą przedarła się przez linię frontu, służył w 14.pułku strzelców. 11 maja 1918 wziął udział w bitwie pod Kaniowem. Wzięty do niewoli niemieckiej, po której, w 1919 r. wstąpił do 6.Pułku Ułanów Kaniowskich. W jego szeregach walczył podczas wojny polsko-bolszewickiej. Od chwili wymarszu w sierpniu 1914 roku nie był ani jednego dnia na urlopie. Zwolniony z wojska w 1921 r., zamieszkał w Sandomierzu, gdzie pracował na kolei. Odznaczony m.in. Krzyżem Niepodległości.
Karol Kotarbiński urodzony w 1893 r. w Radomyślu. Syn Jana i Agnieszki z domu Pietras. Był wachmistrzem 2. pułku ułanów II Brygady Legionów Polskich. Zwolniony ze służby w marcu 1917. Dalsze losy nieznane.
Marian Klimaszewski, urodzony w 1894 r. w Radomyślu. Syn Michała i Natalii. 27 sierpnia 1914 r. odszedł wraz z dowodzoną przez Stefana Dąbrowskiego ochotniczą Stałą Drużyną Sokoła z Radomyśla Wielkiego do Tarnowa. Dalsze losy nieznane.
Tadeusz Karol Kucz – urodził się w 1886 w Krakowie. Syn Zygfryda, uczestnika powstania styczniowego i Eleonory. Ukończył Wyższą Szkołę Realną w Krakowie i studia na Akademii Weterynarii we Lwowie. Należał do Związku Walki Czynnej i do Polskiej Partii Socjalistycznej. Ożenił się z Ludwiką z Kosturkiewiczów z Rudy. W 1913 r. otrzymał posadę miejskiego lekarza weterynarii w Radomyślu Wielkim, gdzie zaczął bardzo aktywnie działać w miejscowym gnieździe „Sokoła” i w Związku Strzeleckim. 27 sierpnia 1914 r. wyruszył wraz z radomyską drużyną Stałych Drużyn Sokoła na plac zborny w Tarnowie. W Krakowie przydzielony do szwadronu sztabowego przy Komendzie Legionów. W czerwcu 1915 r. wcielony do armii austriackiej i mianowany podporucznikiem. Na własną prośbę i z adnotacją jako „politycznie podejrzany” po roku przeniesiony został do Sztabu Pierwszej Brygady Legionów, gdzie służył jako szef służby weterynaryjnej.

Następnie już w stopniu rotmistrza – lekarza weterynarii służył w szpitalach koni Polskiego Korpusu Posiłkowego. Uczestniczył w próbie przebicia się Drugiej Brygady przez front pod Rarańczą. Dostał się do niewoli i został internowany. Był jednym z oskarżonych przez Austriaków o zdradę stanu w procesie legionistów. Został zwolniony po abolicji cesarza Karola. W listopadzie 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego. Był m.in. zastępcą dowódcy szpitala koni w Kraśniku, szefem weterynarii Zapasu Koni we Włodawie i 18.Dywizji Piechoty. W okresie międzywojennym pozostał w wojsku. Był m.in. lekarzem weterynaryjnym w 24.Pułku Ułanów w Kraśniku, w Jarosławiu, i już jako pułkownik szefem weterynarii w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr 5. W wojnie obronnej 1939 roku był szefem weterynarii Armii „Kraków”. 20 września dostał się wraz z całym sztabem do niewoli niemieckiej pod Tomaszowem Lubelskim.
Przebywał w obozach w Konigsstain i Murnau. Po uwolnieniu przez Amerykanów w kwietniu 1945 r. powrócił do kraju. Zgłosił się do Wojska Polskiego i został wysłany do Modlina, lecz już w następnym roku przeniesiony został w stan spoczynku. Pracował dalej w kilku przedsiębiorstwach na różnych stanowiskach, m.in. jako nauczyciel weterynarii. Zmarł w Krakowie w 1965 r. i tam został pochowany. Odznaczony Krzyżami: Niepodległości, Walecznych, Zasługi i francuskim Medalem Interallie.
Tomasz Osmola urodzony w 1894 r. w Radomyślu. Syn Józefa i Julii z domu Kużdżał. W Radomyślu ukończył szkołę powszechną. Potem uczył się w gimnazjum w Tarnowie, Mielcu i Wiedniu. Przed wojną pracował jako kupiec. Od 1914 r. działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” w Radomyślu i Stałej Drużynie Sokoła. 27 sierpnia 1914 r. umundurowany i wyekwipowany własnym kosztem odszedł wraz z radomyską Stałą Drużyną Sokoła do Tarnowa. Przydzielony do 2.pułku piechoty Legionów Polskich. Walczył w Karpatach Wschodnich, m.in. uczestniczył w budowie słynnej „Drogi Legionów”. Ranny pod Mołotkowem. Po kryzysie przysięgowym 1917 r. odesłany do Huszt, a w lutym 1918 r. zwolniony do domu. W 1920 r. wstąpił do Wojska Polskiego i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 r. przeszedł we Lwowie kurs skarbowości i otrzymał posadę urzędnika skarbowego w Mielcu.

W 1928 roku przeniesiony do Nowego Targu. Cztery lata później przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Zakopanem. Odznaczony Krzyżem i Medalem Niepodległości.
Stanisław Płaza urodził się w 1896 r. w Radomyślu. Syn Wojciecha i Honoraty z domu Niedbałowska. Należał do Stałej Drużyny Sokoła w Radomyślu i wraz z nią odszedł do Tarnowa. W Krakowie przydzielony został do 2.pułku piechoty Legionów. W grudniu 1914 r. dostał się do niewoli rosyjskiej, w której przebywał blisko cztery lata. Od marca 1919 r. w Wojsku Polskim. Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zwolnieniu z wojska, przeszedł do służby w Policji Państwowej. Służył w Jaworniku Polskim, a później w Błażowej. Odznaczony Medalem Niepodległości.
Stanisław Skoczowski urodzony w 1897 r. w Radomyślu. Działał w radomyskim „Sokole”. Był studentem. Odszedł do Tarnowa wraz z radomyską Stałą Drużyną Sokoła. W Krakowie przydzielony został do 2. Pułku Piechoty Legionów Polskich. Dalsze losy nieznane.
Aleksander Sokół urodził się w 1893 w Radomyślu. Syn Mateusza i Bronisławy. Zarobkował jako szewc, działał w miejscowym gnieździe „Sokoła”. W sierpniu 1914 r. zgłosił się do służby w Legionach i przydzielono go do oddziału pionierów w 2.pułku piechoty. Awansował do stopnia starszego żołnierza. Po wojnie pracował jako gajowy w Borowej na Wołyniu. Odznaczony Krzyżem Niepodległości, dwukrotnie Krzyżem Walecznych i austriackim Brązowym Medalem Waleczności.
Karol Strojnowski urodził się w 1894 w Radomyślu, gdzie ukończył 7 klas szkoły powszechnej. Syn Jana, powstańca styczniowego i Tekli. Udał się na plac zborny „Sokoła” w Dębicy, a następnie do Krakowa. Tam otrzymał przydział do 2.pułku piechoty Legionów i wziął udział w kampanii karpackiej, bukowińskiej i besarabskiej. W lipcu 1915 r. przydzielony do 6.pp LP, w składzie którego przeszedł kampanię jesienną 1915 roku. Awansował do stopnia sekcyjnego.

Po kryzysie przysięgowym w 1917 r., w służył w oddziale wartowniczym Polskiego Korpusu Posiłkowego. W niepodległej Polsce otworzył własną hurtownię soli w Dąbrowicy na Wołyniu i jednocześnie został kierownikiem hurtowni tytoniu należącej do Związku Inwalidów Wojennych w Warszawie. Aktywnie działał w OSP, był członkiem Zarządu ZIW w Sarnach i skarbnikiem lokalnego koła BBWR. Żonaty, miał dwoje dzieci. Odznaczony Krzyżem Niepodległości, Srebrnym i Brązowym austriackim Medalem Walecznych II klasy.
Mieczysław Wierciak urodził się w 1897 w Radomyślu. Syn Jakuba i Eugenii. Od czerwca 1915 w 2. Pułku Piechoty Legionów, od 1 marca 1916 w 1.pułku artylerii. W 1917 r. wcielony został do armii austriackiej. Dalsze losy nieznane.

 

 

 

Slider

Zobacz też...

Zostaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Zaloguj

Nie masz konta?Zarejestruj się tutaj
X

Rejestracja